Trại nào cũng có những lần mất đàn. Điều đáng nói không phải chuyện mất, mà là sau đó có thay đổi được gì không.
Kể lại vài lần ở Mora Bee và những thứ đã sửa sau đó.
- Kiến là nguyên nhân mất đàn nhiều nhất, và luôn có cầu nối bị bỏ sót
- Đổ thùng do đất mềm sau mưa dài ngày
- Thu quá tay khiến đàn không qua nổi mùa khó
- Sự cố đầu tiên là học phí, sự cố thứ hai cùng nguyên nhân mới là lỗi
Lần mất đàn vì kiến
Chân thùng ngâm nước đầy đủ, kiểm mỗi tuần, tưởng đã yên tâm.
Nhưng có một dây leo bò từ hàng rào sang, chạm vào mái thùng. Kiến bò theo đó xuống thẳng, khỏi qua chân.
Một đêm là đủ. Sáng ra thấy xác ong nằm rải quanh thùng, ống vào tổ bị phá.
Bài học: chân chống kiến chỉ có tác dụng khi không còn cầu nối nào khác. Từ đó việc phát quang quanh tổ thành nếp làm hằng tháng, giữ khoảng trống nửa mét quanh mỗi thùng.
Lần đổ thùng sau mưa
Chân sắt cắm thẳng xuống đất, cao khoảng tám tấc. Mùa khô đất cứng nên rất vững.
Mưa liên tục mấy ngày làm đất mềm, chân lún không đều, thùng nghiêng dần rồi đổ trong đêm gió.
Thùng đổ thì bọng mật vỡ, mật chảy tràn, ấu trùng ngập trong mật.
| Sự cố | Nguyên nhân thật | Đã thay đổi gì |
|---|---|---|
| Mất đàn vì kiến | Dây leo chạm mái thùng | Phát quang hằng tháng, giữ trống nửa mét |
| Đổ thùng sau mưa | Chân cắm đất, đất mềm rồi lún | Chân có đế rộng và móng |
| Đàn suy sau khi thu | Lấy quá tay trước mùa khó | Ghi lượng thu từng tổ |
| Mốc trong thùng | Kê thấp, gầm bí | Kê cao hơn, để trống gầm |
| Đàn mới về bỏ tổ | Đặt tạm rồi dời | Đặt cố định ngay từ đầu |
Lần thu quá tay
Cuối mùa mưa thấy bọng đầy nên lấy nhiều. Vài tuần sau đàn vẫn bình thường nên yên tâm.
Tới tháng 1 đến tháng 3, đàn không còn gì cầm cự. Ong ra vào thưa dần, chúa giảm đẻ, rồi suy hẳn.
Khoảng cách vài tháng giữa nguyên nhân và hậu quả là lý do không nối được hai chuyện với nhau ngay lúc đó.
Bài học: ghi lượng thu của từng tổ để đối chiếu vào cuối mùa khó. Và thu theo lịch mùa chứ không theo bọng đầy.
Điểm chung của các sự cố
Nhìn lại thì gần như lần nào cũng có một dấu hiệu sớm bị bỏ qua.
Dây leo đã bò sang từ mấy tuần trước. Chân thùng đã hơi nghiêng sau trận mưa đầu. Đàn đã ra vào thưa dần trước khi suy hẳn.
Vì vậy thứ giá trị nhất không phải cách xử lý sự cố, mà là thói quen đi một vòng nhìn kỹ mỗi tuần.
Sự cố đầu tiên là học phí. Sự cố thứ hai cùng nguyên nhân mới là lỗi.
Vì vậy sau mỗi lần mất đàn, việc đầu tiên không phải là mua tổ thay thế mà là ngồi ghi lại: hôm đó thời tiết ra sao, tổ đặt ở đâu, tuần trước đã làm gì với nó. Ghi xong mới tính chuyện tiếp theo.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Yên tâm vì đã làm đúng một biện pháp mà quên kiểm các đường khác
- Chủ quan vì mùa khô thấy mọi thứ vững vàng
- Không ghi lại sự cố nên năm sau lặp lại
Câu hỏi thường gặp
Bao nhiêu phần trăm đàn mất mỗi năm là bình thường?
Vài phần trăm với người có kinh nghiệm. Người mới thường cao hơn trong năm đầu.
Sự cố nào hay gặp nhất?
Kiến, và gần như lần nào cũng do một cầu nối bị bỏ sót.
Có nên chia sẻ chuyện mất đàn không?
Rất nên. Trong nhóm thì một người kể là cả nhóm cùng học.
Làm sao biết vì sao đàn hỏng?
Cần có sổ ghi chép, vì nguyên nhân thường xảy ra trước đó vài tháng.
Ở Mora Bee phòng sự cố thế nào?
Đi một vòng nhìn kỹ mỗi tuần và gia cố trước tháng 5 đến tháng 10.