Đây là lỗi phổ biến nhất và cũng tốn kém nhất với người mới: mở thùng quá nhiều vì lo.
Ở Mora Bee, tổ bình thường mỗi tháng mở một lần là nhiều. Còn lại chỉ đứng nhìn cửa tổ.
- Mỗi lần mở là đàn phải trám lại và điều hoà lại nhiệt độ
- Mùa thuận khoảng một lần mỗi tháng là đủ
- Trong tháng 1 đến tháng 3 thì hạn chế tối đa
- Nhìn cửa tổ đọc được gần hết những gì cần biết
Mở thùng lấy đi của đàn những gì
Mỗi lần mở là phá lớp nhựa cây đàn đã trám kín. Đàn phải làm lại, tốn sáp và nhựa, tốn công ong thợ.
Nhiệt độ và độ ẩm trong tổ bị xáo trộn. Đàn mất một lúc mới ổn định lại, trong lúc đó chúa thường ngừng đẻ.
Mở ra cũng là mở đường cho kiến và ruồi ký sinh nhòm ngó, nhất là nếu làm lúc đàn đang yếu.
Với đàn khoẻ giữa mùa hoa thì mấy chuyện đó không đáng kể. Với đàn đang đói thì đó là gánh nặng thật.
Nhịp kiểm tra theo mùa
Cách Mora Bee đang làm.
| Thời điểm | Mở thùng | Lý do |
|---|---|---|
| tháng 5 đến tháng 10 | Khoảng một lần mỗi tháng | Đàn sung, chịu được xáo trộn |
| Đầu tháng 11 đến tháng 4 | Một lần kiểm tổng thể | Xem dự trữ trước mùa khó |
| tháng 1 đến tháng 3 | Hạn chế tối đa | Đàn đang đói, mọi can thiệp đều nặng |
| Hai tuần sau tách | Không | Đàn đang sắp xếp lại |
| Một tuần sau chuyển tổ | Không | Đàn đang định vị |
| Sau đợt ngập hoặc mưa dài | Có, ngoại lệ | Cần kiểm ẩm mốc |
Nhìn từ ngoài thay cho mở thùng
Phần lớn thông tin cần biết đều đọc được ở cửa tổ.
Lượt ong ra vào cho biết sức đàn. Ong mang phấn cho biết đàn đang nuôi ấu trùng. Ống vào tổ dày hay mỏng cho biết đàn đang lên hay xuống. Xác ong trước cửa cho biết có chuyện bất thường.
Đứng nhìn một phút mỗi tổ, ghi một dòng vào sổ. Vậy là đủ cho phần lớn tình huống mà không làm phiền ai.
Với người tìm mật rừng có nguồn gốc rõ thì cách này còn tiết kiệm thời gian hơn hẳn so với mở từng thùng.
Khi nào buộc phải mở
Có dấu hiệu bất thường rõ: xác ong nhiều trước cửa, ong bò lổm ngổm không bay được, mùi lạ từ thùng, ong tha ấu trùng ra ngoài.
Sau đợt ngập hoặc mưa lớn kéo dài, cần kiểm ẩm mốc bên trong.
Trước khi thu mật, để xem lượng dự trữ có đủ dư hay không.
Ngoài mấy trường hợp đó thì cứ để yên. Đàn ong dú không cần mình nhiều như mình tưởng.
Mở thùng cho đúng cách
Chọn ngày nắng, làm vào sáng sớm hoặc chiều mát, không làm giữa trưa hay ngày mưa.
Làm nhanh gọn, tránh để nắp mở quá lâu.
Không lau chùi bên trong. Ong dú tự dọn rất giỏi nếu còn đủ quân.
Đóng lại nhẹ nhàng, để đàn tự trám phần hở. Sau đó để yên vài ngày.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Mở thùng hằng tuần trong năm đầu vì lo lắng
- Mở thùng vào giữa trưa nắng gắt cho dễ nhìn
- Can thiệp vào đàn đang đói giữa quãng thiếu hoa
Câu hỏi thường gặp
Mở thùng bao lâu thì đàn hồi lại?
Vài ngày để trám lại và ổn định nhiệt. Mở nhiều lần liên tiếp thì đàn không kịp hồi.
Có nên mở thùng vào ban đêm không?
Không. Ong ở nhà đủ, xáo trộn mạnh hơn. Sáng sớm hoặc chiều mát là hợp lý.
Nhìn cửa tổ có biết đàn có chúa không?
Gián tiếp: thấy ong non tập bay trước cửa nghĩa là có lứa mới, tức là chúa đang đẻ.
Đàn mới mua về khi nào mở kiểm tra được?
Sau ít nhất một tuần, và nên đợi tới khi thấy ong ra vào ổn định, có mang phấn.
Ở Mora Bee mở thùng bao nhiêu lần một năm?
Với tổ bình thường thì khoảng mươi lần, tập trung vào tháng 5 đến tháng 10.