Nếu chỉ được nhớ một con số trong nghề này thì nên nhớ bán kính bay của ong dú.
Nó giải thích gần như mọi thứ: vì sao nguồn hoa quanh nhà quyết định, vì sao vườn bên phun thuốc cũng ảnh hưởng, vì sao không nên nuôi quá dày.
- Ong dú kiếm ăn trong bán kính vài trăm mét quanh tổ
- Vùng ăn phủ cả xóm chứ không dừng ở hàng rào nhà mình
- Nguồn hoa trong bán kính đó quyết định số tổ nuôi được
- Thuốc phun trong vùng đó ảnh hưởng trực tiếp tới đàn
Con số và ý nghĩa của nó
Ong dú phần lớn kiếm ăn trong vòng ba tới năm trăm mét quanh tổ, xa nhất khoảng tám trăm mét tuỳ loài và tuỳ mùa.
So với ong mật bay được vài cây số thì đây là bán kính rất hẹp.
Nghĩa là vùng kiếm ăn của đàn phủ cả xóm chứ không dừng ở hàng rào nhà mình. Vườn hàng xóm, bờ ruộng, đất trống quanh đó đều là nguồn ăn.
Và ngược lại, mọi thứ xảy ra trong vùng đó đều ảnh hưởng tới đàn.
Bốn hệ quả cần nhớ
Đây là chỗ con số trên trở nên hữu ích.
| Hệ quả | Nghĩa là | Việc nên làm |
|---|---|---|
| Nguồn hoa quyết định số tổ | Không phải diện tích vườn | Đi một vòng đếm chỗ có hoa |
| Vườn bên phun thuốc cũng hại | Vùng ăn bị phủ cùng lúc | Hỏi lịch phun, chọn chỗ đặt |
| Nuôi dày thì tranh nguồn | Các đàn ăn chung một vùng | Chia thành cụm cách xa nhau |
| Trồng hoa gần tổ hiệu quả hơn | Xa quá thì ong tốn sức | Trồng trong vài chục mét |
| Dời tổ là chuyện lớn | Đàn phải học lại toàn bộ vùng | Chỉ dời khi thật cần |
Cách tự khảo sát vùng ăn
Dành một buổi sáng đi bộ vòng quanh nhà, bán kính chừng bốn trăm mét.
Đếm xem có bao nhiêu chỗ có hoa: vườn cây ăn trái, bờ ruộng có cỏ dại, bụi cây ven đường, hàng rào cây xanh.
Làm việc này hai lần: giữa tháng 5 đến tháng 10 và giữa tháng 1 đến tháng 3. Con số chênh nhau giữa hai lần cho biết vườn mình có quãng trống nặng hay không.
Đây là khảo sát đáng làm nhất trước khi quyết định nuôi bao nhiêu tổ.
Vì sao ong dú không bay xa hơn
Thân nhỏ, sức bay yếu, và bản thân loài này vốn sống trong rừng nhiệt đới nơi nguồn hoa dày đặc ngay quanh tổ.
Chúng không cần bay xa nên cũng không tiến hoá để làm việc đó.
Điều này có mặt lợi: đàn ít lạc, ít bị mất khi thời tiết xấu, và mật thu được phản ánh đúng vùng hoa quanh nhà.
Nhưng cũng là giới hạn: không thể trông chờ đàn tự tìm nguồn ở xa khi quanh nhà hết hoa.
Điều này cũng giải thích vì sao hai trại cách nhau chỉ vài cây số mà sản lượng chênh nhau đáng kể. Không phải do giống hay do kỹ thuật, mà do vùng ăn của mỗi bên có gì. Đó là thứ người mua tổ nên hỏi kỹ trước khi so sánh trại này với trại khác.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Tính số tổ theo diện tích vườn nhà
- Nghĩ vườn nhà không phun thuốc là đàn an toàn
- Trồng hoa ở xa khu đặt tổ
Câu hỏi thường gặp
Ong dú bay xa nhất bao nhiêu?
Khoảng tám trăm mét trong điều kiện thuận, nhưng phần lớn hoạt động trong ba tới năm trăm mét.
Hàng xóm phun thuốc thì mình có bị ảnh hưởng không?
Có, nếu vườn họ nằm trong bán kính vài trăm mét.
Nuôi nhiều tổ một chỗ có sao không?
Nếu vượt sức chứa của nguồn hoa trong vùng thì các đàn tranh nhau, đàn nào cũng mỏng.
Trồng hoa cách tổ bao xa là hợp lý?
Trong vài chục mét quanh khu tổ. Xa hơn thì ong vẫn tới nhưng tốn sức.
Vì sao dời tổ lại là chuyện lớn?
Vì đàn phải học lại toàn bộ vùng kiếm ăn, mất vài tuần mới ổn định.