Người bán nào cũng nói đàn khoẻ. Mở thùng ra thì người mua cũng chưa chắc đọc được gì, mà mở nhiều lại làm đàn xáo trộn.
May là ong dú có một chỗ nói thật: cái ống ra vào ở cửa tổ. Đứng nhìn chừng mười lăm phút là biết được kha khá.
- Ống vào tổ do chính đàn xây nên phản ánh sức đàn thật
- Đếm lượt ra vào và so giữa các tổ trong cùng buổi
- Ong về mang phấn là dấu hiệu đàn đang nuôi ấu trùng
- Nhìn vào buổi sáng nắng, đừng nhìn chiều tối hay trời râm
Cái ống ở cửa tổ nói lên điều gì
Ong dú xây một cái ống bằng sáp trộn nhựa cây ngay lối vào. Ống này là cửa phòng thủ chứ không phải trang trí.
Đàn mạnh thì ống dày dặn, miệng ống gọn gàng, luôn có vài con đứng gác ngay mép.
Đàn yếu thì ống mỏng, méo, có khi thủng lỗ chỗ hoặc bị bịt bớt lại. Đàn đang suy còn hay để ống trống trơn không con nào canh.
Có điều cần biết: ống to nhỏ còn tuỳ loài. Trong cùng một trại, so ống giữa các tổ cùng loài mới có nghĩa.
Đếm lượt ra vào
Cách đo đơn giản mà người bán khó dàn dựng. Đứng cách tổ chừng một mét, nhìn đồng hồ, đếm số con chui ra trong đúng một phút.
| Lượt ra trong một phút | Đọc là | Nên làm gì |
|---|---|---|
| Rất ít | Đàn yếu hoặc đang có vấn đề | Hỏi kỹ, thường không nên mua |
| Ít | Đàn trung bình, còn non | Được, nhưng cần thời gian nuôi |
| Vừa | Đàn ổn định | Mức hợp lý cho người mới |
| Nhiều | Đàn mạnh | Tốt, nhưng kiểm giá cho kỹ |
| Rất nhiều bất thường | Có thể vừa bị khua động | Đợi mười lăm phút rồi nhìn lại |
Ong về có mang phấn không
Đây là dấu hiệu ít người để ý mà lại nói nhiều nhất. Ong thợ mang phấn về là để nuôi ấu trùng.
Đứng nhìn năm phút, nếu thấy chừng một phần ba số con về có dính phấn ở chân thì đàn đang sinh sản tốt. Suốt năm phút không con nào mang phấn thì đàn hoặc mất chúa, hoặc đang giai đoạn khó khăn.
Lưu ý theo mùa: ở Đắk Nông vào tháng 1 đến tháng 3, lượng phấn về giảm hẳn vì hết mùa hoa. Đó là chuyện bình thường của mùa, không phải lỗi của đàn.
Nên hỏi người bán đàn này vào mùa rộ thì ra sao.
Những gì nên nghi ngờ
Tổ vừa mới được lau chùi bóng loáng bên ngoài. Người bán tử tế không cần làm vậy.
Tổ đặt riêng một góc mát trong khi cả trại phơi nắng, nghĩa là nó vừa được dời tới.
Cửa tổ có ong bu đông bất thường ngay lúc mình tới xem. Đôi khi do vừa bị khua động cho ong túa ra.
Cách chắc nhất là hẹn quay lại lần hai vào giờ khác, ngày khác. Ở Mora Bee, khách nào muốn quay lại xem thêm đều được hoan nghênh.
Sau khi chọn được tổ thì hỏi gì
Hỏi tổ này nuôi ở đây bao lâu rồi. Đàn mới gom về vài tuần thì chưa ổn định.
Hỏi lần cuối lấy mật là khi nào. Tổ vừa bị thu cạn thì dự trữ mỏng.
Hỏi có bảo hành gì không và bảo hành theo cách nào. Câu trả lời cụ thể hay chung chung cũng cho biết người bán ra sao.
Với người tìm mật rừng có nguồn gốc rõ thì nên hỏi thêm: đàn này về vườn như của tôi thì cần lưu ý gì.
Câu cuối này quan trọng hơn vẻ ngoài của nó. Người bán có nuôi thật sẽ hỏi lại về vườn nhà mình, về nguồn hoa quanh đó, rồi mới trả lời. Người chỉ muốn bán xong thì đáp qua loa rằng ở đâu cũng nuôi được.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Chỉ nhìn thùng đẹp xấu mà không nhìn cửa tổ
- Đi xem tổ vào chiều muộn rồi kết luận đàn yếu
- So lượt ra vào của tổ loài này với tổ loài khác
Câu hỏi thường gặp
Nhìn cửa tổ có thay được việc mở thùng không?
Không thay hoàn toàn, nhưng đủ để loại bớt những tổ không nên mua.
Trời mưa thì xem thế nào?
Đừng xem lúc mưa hay ngay sau mưa. Ong không ra ngoài, tổ nào cũng vắng như nhau.
Ong đứng gác ở cửa tổ có cắn không?
Ong dú không có ngòi đốt. Khi thấy động chúng có thể bu lên tay, cắn nhẹ kiểu nhột chứ không đau.
Đàn ít ong nhưng ống tổ đẹp thì sao?
Có thể là đàn mới tách, quân chưa lên nhưng nền tốt. Loại này rẻ hơn và nuôi được, miễn chấp nhận chờ.
Nên xem mấy tổ rồi mới quyết?
Ít nhất ba tổ trong cùng một buổi để có cái mà so.