Chọn kỹ, trả tiền xong, nhưng về tới nhà vài tuần là đàn xuống. Người mua trách người bán, người bán trách người mua.
Thật ra phần lớn hỏng nằm ở quãng đường giữa hai bên. Ong dú chịu rung và chịu nóng kém, mà đó lại là hai thứ dễ kiểm soát nhất.
- Bịt cửa tổ và di chuyển vào ban đêm hoặc sáng sớm
- Bịt bằng lưới thoáng, không bịt kín
- Chèn nhẹ bên trong để bọng mật không va vỡ
- Về tới nơi mở cửa ngay rồi để yên một tuần
Chuẩn bị trước khi đi
Bịt cửa tổ khi trời đã tối hẳn, lúc ong đã về đủ. Bịt ban ngày là bỏ lại một phần quân đang đi kiếm ăn.
Dùng lưới thoáng hoặc bông gòn chứ đừng bịt kín bằng băng keo. Ong dú chịu ngộp rất kém, thùng kín là chết nhanh hơn cả rung lắc.
Kiểm tra bên trong xem bọng mật có chắc không. Bọng đầy mà không được chèn thì lắc mạnh sẽ vỡ, mật chảy ra làm ướt ấu trùng và dính bết cả đàn.
Chèn nhẹ bằng giẻ mềm hoặc giấy báo vò, đủ để không xê dịch.
Trên đường
Nhiệt độ là kẻ giết đàn nhanh nhất. Cốp xe kín giữa trưa có thể lên rất cao, đủ để cả đàn chết ngộp trước khi tới nơi.
| Cách chở | Rủi ro chính | Nên làm |
|---|---|---|
| Xe máy quãng ngắn | Rung nhiều | Buộc chặt, đi chậm, dưới một giờ |
| Ô tô, cốp kín | Nóng và ngộp | Không dùng |
| Ô tô, khoang hành khách | Ít rủi ro nhất | Tốt nhất, để sàn, mở hé cửa gió |
| Gửi nhà xe | Không kiểm soát được | Chỉ khi bắt buộc, dặn kỹ, đi chuyến đêm |
| Quãng trên năm giờ | Cộng dồn mọi rủi ro | Chia chặng, nghỉ chỗ mát |
Về tới nơi
Mở cửa tổ ngay khi đặt xong, đừng để qua đêm rồi mới mở. Đàn cần thoát nhiệt và cần ra ngoài định vị lại.
Đặt luôn vào vị trí cố định, đừng đặt tạm rồi hôm sau dời. Ong dú định vị theo cảnh quan quanh tổ.
Ngày đầu ong sẽ bay vòng vòng trước cửa, đó là bình thường. Đừng đứng che, đừng khua động.
Một tuần đầu
Không mở thùng. Không cho ăn. Không làm gì cả ngoài việc đứng xa nhìn.
Dấu hiệu tốt: sang ngày thứ hai thứ ba đã có ong bay ra xa, cuối tuần bắt đầu thấy con mang phấn về.
Dấu hiệu xấu: ong bò lổm ngổm quanh thùng không bay lên được, hoặc xác ong nằm nhiều trước cửa.
Nếu qua được tuần đầu thì phần lớn là ổn. Ở Mora Bee, khách được dặn báo lại sau một tuần để trại biết đàn đã ổn chưa.
Ai chịu rủi ro dọc đường
Đây là chuyện nên thoả thuận rõ trước khi lên đường chứ đừng để xảy ra rồi mới bàn.
Nhiều trại nhận chở tận nơi trong một bán kính nhất định và chịu trách nhiệm phần đó. Xa hơn thì người mua tự lo hoặc thuê xe, lúc đó rủi ro thuộc về bên vận chuyển.
Nếu gửi nhà xe thì nên dặn kỹ: để khoang thoáng, không chồng hàng lên trên, đi chuyến đêm.
Chụp ảnh tổ ngay lúc giao và ngay lúc nhận. Có ảnh hai đầu thì khi có chuyện mới phân định được là hỏng ở khâu nào.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Chở giữa trưa cho tiện đường
- Bịt cửa bằng băng keo kín mít
- Về tới nhà đặt tạm một chỗ, hôm sau mới dời
Câu hỏi thường gặp
Chở được xa nhất bao nhiêu?
Không có ngưỡng cứng, nhưng dưới ba tiếng thì an toàn hơn hẳn.
Có cần cho ăn trên đường không?
Không. Đàn có sẵn dự trữ, cho ăn lúc di chuyển chỉ làm bẩn thùng.
Tổ mới về bao lâu thì thu mật được?
Ít nhất vài tháng, để đàn ổn định và gây lại dự trữ.
Mua tổ ở tỉnh khác có nên không?
Được, nhưng nên chọn vùng khí hậu tương tự Đắk Nông.
Ong bay mất sau khi thả thì sao?
Vài con lạc là chuyện thường. Cả đàn bỏ đi thì hiếm, thường do đặt chỗ quá nóng hoặc quá động.