Một năm ở trại ong vùng cao Đắk Nông

Nuôi ong dú không phải việc làm đều tay quanh năm. Có tháng bận, có tháng gần như không đụng tới.

Nắm được nhịp thì mọi việc tự sắp vào đúng chỗ, đỡ phải đoán và đỡ làm sai lúc.

Nguyên tắc chung

Mọi việc bám theo nguồn hoa, không bám theo lịch dương.

Khi ngoài kia nhiều hoa thì đàn chịu được xáo trộn: tách đàn, kiểm tra, chuyển chỗ. Khi hết hoa thì mọi can thiệp đều tốn của đàn.

Ở Đắk Nông, mùa nhiều hoa là tháng 5 đến tháng 10, mùa ít hoa là tháng 11 đến tháng 4. Chỉ cần nhớ hai mốc đó là đủ để sắp phần lớn công việc.

Lịch cả năm

Cách Mora Bee đang làm. Năm nào thời tiết bất thường thì dịch theo.

Hai đợt bận nhất

Tách đàn giữa tháng 5 đến tháng 10: chọn ngày nắng, làm buổi chiều mát, mỗi tổ mất khá nhiều thời gian nếu làm cẩn thận.

Thu mật cuối mùa mưa: vừa nặng vừa phải sạch sẽ. Lấy bọng, chắt, lọc, để lắng, đóng chai. Làm ẩu là hỏng cả mẻ.

Hai đợt này nên sắp xếp trước, nhất là với người tìm mật rừng có nguồn gốc rõ vốn không rảnh cả ngày.

Ngoài hai đợt đó, phần lớn thời gian trong năm chỉ mất chừng nửa tiếng mỗi ngày.

Việc hằng tuần quanh năm

Đi một vòng nhìn cửa tổ, khoảng một phút mỗi tổ.

Kiểm chân chống kiến. Ở Đắk Nông thì kiến rừng nhiều và đường vào trại khó nên việc kiểm tra tốn thời gian hơn, nên việc này càng phải làm đều.

Ghi một dòng vào sổ cho tổ nào có gì đáng ghi.

Cả ba việc gộp lại chưa tới nửa tiếng cho một trại vài chục tổ.

Điều chỉnh cho năm bất thường

Năm mưa sớm thì mọi mốc dịch lên, năm khô kéo dài thì lùi lại. Đừng bám cứng vào tháng.

Cách chắc là nhìn hoa chứ không nhìn lịch: thấy hoa rừng tự nhiên và cà phê bắt đầu nở thì biết mùa đã tới.

Ghi lại mốc mỗi năm. Sau vài năm là có lịch riêng cho vườn nhà, chính xác hơn mọi bảng tham khảo.

Cách ghi gọn nhất là dùng luôn cuốn sổ theo dõi tổ, thêm một dòng ở cuối trang mỗi tuần: tuần này cây gì nở, ong về mang phấn màu gì. Cuối năm đọc lại là dựng được lịch riêng mà không phải làm thêm việc gì.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Bám cứng vào tháng dương lịch thay vì nhìn nguồn hoa
• Dồn tất cả việc vào một đợt cho tiện
• Bỏ qua việc kiểm tra hằng tuần trong mùa khô

Câu hỏi thường gặp

Tháng nào bận nhất?

Giữa tháng 5 đến tháng 10 khi tách đàn và cuối mùa mưa khi thu mật.

Mùa khô có việc gì không?

Chỉ quan sát và chống kiến. Đây là quãng nhàn nhất, việc tốt nhất là để đàn yên.

Mỗi tuần mất bao nhiêu thời gian?

Ngày thường chừng nửa tiếng. Chỉ hai đợt tách đàn và thu mật là mất cả buổi.

Có cần lịch riêng cho từng tổ không?

Không cần. Lịch chung cho cả trại, còn ghi chép thì theo từng tổ.

Ở Mora Bee có việc nào đặc thù không?

Có, do mùa hoa rừng ngắn nên sản lượng mỗi năm chênh nhau rất nhiều nên phần chuẩn bị trước mùa được làm kỹ hơn bình thường.