Trong mọi thứ có thể làm mất một đàn ong dú, kiến đứng đầu. Không phải bệnh, không phải thời tiết, mà là kiến.
Ở Đắk Nông thì kiến rừng nhiều và đường vào trại khó nên việc kiểm tra tốn thời gian hơn, nên đây là việc phải làm đều quanh năm chứ không chỉ một mùa.
- Kiến tấn công nhanh, một đêm có thể dọn sạch một đàn yếu
- Chân chống kiến chỉ có tác dụng khi không còn cầu nối nào khác
- Đàn khoẻ tự chống được, đàn yếu mới là mục tiêu
- Phòng bằng biện pháp cơ học, không dùng thuốc quanh tổ
Dấu hiệu phát hiện sớm
Ban ngày thấy vài con kiến bò quanh chân thùng thì chưa nghiêm trọng. Đáng lo là khi thấy đường kiến nối liền từ đất lên tới nắp thùng.
Nhìn cửa tổ: ong dú bu đông bất thường ngay miệng ống, tư thế căng thẳng, có con tha xác kiến ra. Đó là đàn đang chống trả.
Nặng hơn thì sáng ra thấy xác ong nằm rải quanh thùng, ống vào tổ bị phá một phần. Tới mức này thường là đã mất phần lớn quân.
Ở Mora Bee, việc kiểm chân thùng được làm mỗi tuần, chỉ mất vài phút mỗi tổ.
Những cách đã thử
Không phải cách nào cũng hiệu quả như lời đồn.
| Cách | Hiệu quả | Nhận xét |
|---|---|---|
| Chân thùng ngâm nước | Tốt | Phải thay nước, mùa mưa sinh lăng quăng |
| Bôi mỡ quanh chân | Khá | Bụi bám vào là mất tác dụng, phải bôi lại |
| Vòng nhớt thải | Khá | Bẩn, chảy xuống đất, trại đã bỏ |
| Rắc vôi quanh gốc | Kém | Hết tác dụng sau một trận mưa |
| Thuốc diệt kiến | Không dùng | Nguy cơ ảnh hưởng đàn ong |
| Cắt cành chạm thùng | Bắt buộc | Không làm thì mọi cách trên vô nghĩa |
Cầu nối là thứ hay bị bỏ sót
Chân thùng ngâm nước rất tốt, nhưng chỉ khi kiến không có đường nào khác.
Một cành lá chạm mái thùng. Một sợi dây phơi vắt ngang. Cỏ mọc cao chạm đáy thùng. Tấm che nắng dựa vào tường. Mỗi thứ đó đều là một cây cầu.
Ở Mora Bee từng mất một đàn dù chân thùng ngâm nước đầy đủ, vì một dây leo từ hàng rào sang. Sau lần đó, việc phát quang quanh tổ thành nếp làm hằng tháng.
Giữ khoảng trống ít nhất nửa mét quanh mỗi thùng.
Khi kiến đã vào rồi
Việc đầu tiên là cắt đường tiếp viện: tìm đường kiến, cắt cầu nối, xử lý tổ kiến nếu tìm được nhưng để cách xa khu đặt tổ.
Không xịt bất cứ thứ gì lên thùng hay quanh thùng. Ong dú nhạy với hoá chất, cứu kiến mà mất ong thì vô nghĩa.
Nếu đàn còn quân, sau khi cắt đường kiến chúng tự dọn dẹp và xây lại ống vào. Việc của mình là để yên và theo dõi.
Nếu đàn đã mất gần hết quân thì thường không cứu được. Lúc đó lấy tổ về, làm sạch, phơi nắng rồi để dành cho lần tách đàn sau.
Mùa nào kiến mạnh nhất
Ở Đắk Nông, kiến hoạt động mạnh nhất vào tháng 1 đến tháng 3, khi nguồn thức ăn ngoài tự nhiên cạn.
Đó cũng đúng là lúc đàn ong yếu nhất trong năm. Hai chuyện cộng lại nên đây là quãng mất đàn nhiều nhất.
Vì vậy trong quãng này, dù nguyên tắc chung là để yên không đụng tới đàn, thì việc kiểm chống kiến vẫn phải làm đều, thậm chí kỹ hơn bình thường.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Chỉ lo chân thùng mà quên cành lá chạm nắp
- Xịt thuốc diệt kiến ngay cạnh thùng ong
- Thấy vài con kiến nên chủ quan, tới khi thành đường mới xử lý
Câu hỏi thường gặp
Kiến có ăn ong dú không?
Chúng tấn công ấu trùng và mật là chính, ong thợ bị cắn chết trong lúc chống trả.
Chân thùng ngâm nước có sinh muỗi không?
Có nếu để lâu. Thay nước mỗi tuần, hoặc dùng dầu ăn cũ trong mùa mưa.
Đàn khoẻ có tự chống được kiến không?
Phần lớn là được. Đàn yếu hoặc mới tách mới là mục tiêu chính.
Có nên đặt tổ trên cao để tránh kiến không?
Cao giúp giảm rủi ro nhưng không loại trừ. Điều quan trọng vẫn là không có cầu nối.
Ở Mora Bee kiểm chống kiến bao lâu một lần?
Mỗi tuần, và kỹ hơn trong tháng 1 đến tháng 3.