Cho ăn là việc dễ làm nhất trong nghề này, và cũng dễ lạm dụng nhất.
Cho đúng lúc thì cứu được đàn. Cho sai lúc thì đàn quen ăn sẵn, lười đi kiếm, và còn sinh chuyện cướp mật giữa các tổ.
- Chỉ cho ăn khi có dấu hiệu đói rõ, không cho phòng xa
- Cho ít và đều, đặt nơi chỉ đàn mình tới được
- Ngưng ngay khi thấy ong mang phấn về lại
- Phải cho ăn hằng năm nghĩa là nguồn hoa có vấn đề
Dấu hiệu thật sự cần cho ăn
Ong thợ kéo ấu trùng ra ngoài. Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất: đàn tự cắt bớt miệng ăn để sống sót.
Mở thùng thấy bọng mật rỗng, ong tụ lại một góc.
Quân giảm nhanh trong vài tuần dù không có dấu hiệu bệnh hay kiến.
Chỉ ba trường hợp này mới cần cho ăn. Còn đàn ra vào thưa vào tháng 1 đến tháng 3 thì đó là nhịp bình thường của mùa.
Cho ăn thế nào cho đúng
Nguyên tắc là ít và đều, chứ không nhiều một lúc.
| Cách làm | Nên | Không nên |
|---|---|---|
| Lượng mỗi lần | Ít, vừa đủ vài ngày | Nhiều một lúc |
| Vị trí đặt | Gần tổ, chỉ đàn mình tới được | Đặt chung giữa trại |
| Thời điểm | Chiều mát | Giữa trưa nắng |
| Thời gian kéo dài | Tới khi thấy phấn về lại | Cho quanh năm |
| Dụng cụ | Sạch, có chỗ cho ong đậu | Bát sâu làm ong chết đuối |
| Vệ sinh | Thu dọn phần thừa | Để lại hút kiến |
Rủi ro cướp mật
Đây là hậu quả hay gặp nhất khi cho ăn sai cách.
Đặt thức ăn ở nơi nhiều đàn cùng tới được thì đàn mạnh sẽ chiếm, rồi quen mùi và kéo sang cướp mật của đàn yếu.
Lúc đó rối hơn là đói: đàn đánh nhau, đàn yếu mất luôn phần dự trữ còn lại.
Cách tránh: đặt thức ăn sát cửa tổ của chính đàn cần cho ăn, lượng ít, và thu dọn phần thừa trước khi trời tối.
Ở Mora Bee, việc cho ăn chỉ làm cho từng tổ riêng lẻ, không bao giờ đặt chung.
Vì sao không nên cho ăn thường xuyên
Đàn quen ăn sẵn thì lười đi kiếm. Ong thợ bay ít hơn, vùng kiếm ăn thu hẹp lại.
Mật thu được sau đó cũng không ra chất mật thật, vì phần lớn là đường mình cho chứ không phải mật hoa.
Và quan trọng hơn: nếu năm nào cũng phải cho ăn thì vấn đề nằm ở nguồn hoa quanh nhà chứ không ở đàn.
Lúc đó việc cần làm là trồng bổ sung, giữ lớp cỏ dại, hoặc giảm số tổ cho vừa sức chứa của vùng. Cho ăn chỉ là hoãn vấn đề lại.
Có một ngoại lệ đáng nhắc: đàn vừa qua sự cố như đổ thùng hoặc dính thuốc thì cho ăn trong thời gian hồi phục là hợp lý, dù chưa tới mùa khó. Lúc đó đàn mất sức chứ không phải thiếu nguồn, nên hỗ trợ vài tuần rồi ngưng.
Tổ mới tách cũng vậy nếu chẳng may gặp mưa dầm ngay sau khi chia. Cho ăn ít trong quãng đó giúp cả hai bên qua được giai đoạn khó, rồi ngưng ngay khi trời tạnh và ong bắt đầu mang phấn về.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Cho ăn phòng xa khi đàn chưa có dấu hiệu đói
- Đặt thức ăn chung giữa trại gây cướp mật
- Cho ăn kéo dài quanh năm thay vì trồng thêm hoa
Câu hỏi thường gặp
Cho ăn bằng gì?
Nước đường pha loãng là cách phổ biến nhất. Quan trọng là cho ít và ngưng sớm.
Cho ăn bao lâu thì ngưng?
Ngưng ngay khi thấy ong bắt đầu mang phấn về lại.
Cho ăn có làm mật kém chất lượng không?
Nếu cho ăn gần thời điểm thu mật thì có. Vì vậy không cho ăn trong mùa sắp thu.
Đàn mới mua về có cần cho ăn không?
Thường không. Đàn có sẵn dự trữ trong tổ.
Ở Mora Bee cho ăn thế nào?
Chỉ khi có dấu hiệu đói rõ, cho từng tổ riêng lẻ, và ngưng ngay khi phấn về lại.