Khách hay hỏi mật nào ngon hơn, và thường đánh giá qua màu sắc hoặc độ đặc.
Cả hai đều không nói lên chất lượng. Thứ quyết định nằm ở chỗ khác.
- Nguồn hoa quyết định hương và màu, không quyết định chất lượng
- Thu đúng lúc và giữ sạch mới là yếu tố thật
- Mật ong dú vốn loãng và chua, đó là đặc tính không phải khuyết điểm
- Biết rõ nguồn gốc đáng tin hơn mọi phép thử tại nhà
Ba yếu tố quyết định thật
Thu đúng lúc: mật đã già trong bọng thì hàm lượng nước thấp hơn, giữ được lâu hơn và hương đậm hơn.
Giữ sạch trong khâu thu và lọc: mật lẫn tạp chất thì men hoạt động nhanh, vài tuần là đổi vị.
Bảo quản đúng: chỗ mát tránh nắng, chai khô, nắp kín.
Ba thứ này người nuôi kiểm soát được. Còn màu và hương thì do nguồn hoa quyết định, không phải do tay nghề.
| Yếu tố | Ảnh hưởng chất lượng | Ai kiểm soát |
|---|---|---|
| Thu đúng lúc bọng già | Rất lớn | Người nuôi |
| Giữ sạch khi thu và lọc | Rất lớn | Người nuôi |
| Bảo quản sau đóng chai | Lớn | Người nuôi và người mua |
| Nguồn hoa | Quyết định hương và màu | Vùng nuôi |
| Màu sắc | Không phản ánh chất lượng | Nguồn hoa |
| Độ đặc loãng | Không phản ánh chất lượng | Loài ong và độ ẩm |
Những hiểu lầm thường gặp
Mật sẫm màu tốt hơn mật nhạt: không đúng. Màu phụ thuộc nguồn hoa.
Mật đặc tốt hơn mật loãng: không đúng với ong dú. Mật ong dú vốn loãng hơn mật ong thường vì hàm lượng nước cao hơn. Chai nào đặc sánh y như mật ong thường thì mới đáng hỏi.
Mật không chua mới là mật thật: ngược lại. Vị chua dịu là đặc trưng của mật ong dú, do men vi sinh sống trong bọng.
Mật kết tinh là mật giả: mật ong dú rất hiếm khi kết tinh, đó là đặc điểm loài chứ không phải dấu hiệu chất lượng.
Cách đánh giá cho đúng
Mùi: mật thật thơm nhẹ mùi hoa, có chút chua thanh. Mật pha đường thường nhạt mùi hoặc có mùi đường nấu.
Vị: chua dịu rồi hậu ngọt kéo dài là mật thật. Ngọt gắt ngay từ đầu, không hậu, thì đáng hỏi.
Bọt: lắc nhẹ thấy vài bọt li ti rồi tan là bình thường.
Và quan trọng nhất là nguồn: mua ở nơi biết rõ trại nào thu, vùng nào, tháng nào. Không có phép thử tại nhà nào thay được điều đó.
Với người bán
Nói trước về đặc điểm mật ong dú: loãng hơn và có vị chua tự nhiên. Nói trước thì khách thấy thú vị, để họ tự phát hiện thì họ nghĩ mình giấu.
Ghi rõ trên nhãn ngày thu và khu vực. Đó là cách minh bạch rẻ nhất.
Đừng chê mật vùng khác để nâng mật của mình.
Ở Mora Bee, mật được mô tả theo đặc điểm thật: màu sẫm, vị đậm, mỗi mẻ gắn với một mùa hoa rừng. Khách chọn theo gu của họ chứ không theo xếp hạng.
Cách này còn có cái lợi là không phải cạnh tranh bằng giá. Khi mỗi nơi mô tả đúng đặc điểm vùng mình thì khách tự tìm được thứ hợp gu, và họ trả giá cho đúng thứ đó chứ không so với chai rẻ nhất ngoài chợ.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Đánh giá mật qua màu sắc hoặc độ đặc
- Tin vào các phép thử dân gian như nhỏ vào nước hay đốt
- Xếp hạng mật vùng này hơn vùng kia
Câu hỏi thường gặp
Mật sẫm màu có tốt hơn không?
Không. Màu phụ thuộc nguồn hoa chứ không phản ánh chất lượng.
Vì sao mật ong dú loãng hơn?
Vì hàm lượng nước trong mật ong dú vốn cao hơn. Đó là đặc điểm của loài.
Thử bằng cách nhỏ vào nước có đúng không?
Không đáng tin. Các phép thử dân gian cho kết quả khác nhau tuỳ độ ẩm và nhiệt độ.
Mật ong dú có kết tinh không?
Rất hiếm, khác hẳn mật ong thường.
Làm sao chắc chắn mua được mật thật?
Mua ở nơi biết rõ nguồn gốc và có thể tới xem trại.